نگارش «مرد ابدی» بیش از یک دهه به طول انجامید

خانم معصومه سپهری با حضور در برنامه «کتاب هفته» شبکه خبر از نقش واثرگذاری پدر موشکی ایران و شهدای هوا و فضا سخن گفت.

مشروح این مصاحبه را در ادامه می خوانید:

***

سوال: یکی از آثار جدید شما، «مرد ابدی» نام دارد که موضوع اصلی آن «شهید طهرانی مقدم» است. چرا مرد ابدی؟ اسم با معنایی است.

سپهری: مرد ابدی، روایت مستندی از زندگی شهید طهرانی مقدم است که به صورتی کامل و جامع زندگی این بزرگوار را نشان می دهد. تحقیق این کتاب، حدود دوازده سال طول کشیده است و مرور این زندگی، نشان دهنده مسیر اقتدار موشکی ما است.

ما اکنون همگی، هم عقیده هستیم که که چقدر کار و زحمات ایشان، در امروز و فردای کشور ما اثرگذار بوده است و من فکر می کنم این اسم، نشان دهنده همیشگی بودن عزت و اقتدار کشور و جهان اسلام است.

سوال: این کتاب کار خیلی پرزحمتی بوده، چه کسانی به شما در تدوین این اثر کمک کرده اند؟ 

سپهری: من متاسفانه گروه خاصی نداشتم.

اوایل کار، دوستانی برای مصاحبه کمک کردند. ولی مصاحبه ها طول کشید و به دلیل گستره شخصیت شهید طهرانی مقدم و فعالیت هایشان نیازمند پژوهش بیشتر بودیم. موضوع این بود که ما از فعالیت های شهید طهرانی مقدم، تصویری در ذهن داشتیم ولی از مجاهدت های ایشان در بعد از جنگ، اصلا چیزی نمی دانستیم. این درحالی بود که همه به من می گفتند حسن آقا، زمان بعد از جنگ بیشتر از زمان جنگ داشت می دوید و کار می کرد. اما این، خیلی کلی بود و من نیاز داشتم تا مصداق و مثال های بیشتری بدانم.

سوال: بازخورد های کتاب چه بوده؟ از خانواده شهید اول بفرمایید.

سپهری: خدارا شکر، خانم شهید طهرانی مقدم کاملا همراه بودند و به همین دلیل، کتاب را بار ها و بار ها با دقت خواندند.

سوال: رهبر شهید چه نکاتی درباره این کتاب داشتند؟ بازخوردی دیدید شما؟

سپهری: هنگام آخرین بازدید رهبر شهید از نمایشگاه کتاب، وقتی ایشان، به غرفه شهید کاظمی رسیدند و کتاب را در دست گرفتند، سه بار تعبیر «بسیار خوب» را اشاره فرمودند و بعد، چند سوال خاص از من پرسیدند که نشان می داد واقعا چه شناخت خوب و عمیقی از این جنس کتاب ها دارند. برای نمونه، ایشان بلافاصله فرمودند این کتاب، چند جلد است؟ یعنی، چون قبلا هم کتابی درباره شهید طهرانی مقدم چاپ شده بود و حضرت آقا در آن زمان، فرموده بودند که «این فقط بخشی از ماجرا است»، می طلبید که این کتاب هم نوشته شود. البته دیدار بنده با حضرت آقا، خیلی مفصل تر از این حرف ها است، آخر آن جلسه هم با لطف خاص ایشان همراه شد.

نوشتن این کتاب برای من درس های خاصی هم به همراه داشت، می دانید، چون شهید طهرانی مقدم در عین حال که یک آدم رزمنده، جهادگر، آدم علمی، آدم بسیار سختکوش و آدم ورزشی در کنار همه این ها ایشان یک آدم همیشه اهل ذکر و اهل دعا و به قول حضرت آقا، یک پارسای بی ادعا بود و من یک تسبیح از این شهید عزیز در اختیار داشتم که با آن، مانوس بودم و از خودشان یاد گرفته بودم که بعضی سد ها و مشکلات را فقط با ذکر صلوات بر حضرت زهرا (س) باز کنم.

تسبیحی خریده بودم و با آن مدام، برحضرت زهرا (س) صلوات می فرستادم تا کتاب به راحتی چاپ شود. من می خواستم آن تسبیح را به حضرت آقا تقدیم کنم که حضرت آقا هم بلافاصله عنایت کردند و فرمودند پس شما هم تسبیح من را بگیرید.

این بزرگترین لطفی بودکه به کتاب «مرد ابدی» و این حقیر کردند که یک یادگاری ارزشمند از ایشان داشته باشم.

سوال: بفرمایید که کتاب چه قالبی را دنبال می کند و ضرورت خواندن چنین کتاب هایی در چنین روز هایی چیست؟

سپهری: من برای نگارش این کتاب با 180 نفر صحبت کردم و مطالب من بالغ بر یازده هزار صفحه شد.

کتاب مردابدی، بیش از 800 عکس دارد که آخر هر فصل ما عکس ها را گذاشتیم و در قالب 63 فصل تنظیم کردیم.

شهید طهرانی مقدم از مسیر زندگی خانوادگی اش، رشدش، نوجوانی اش تا بعد از انقلاب که وارد کار های سپاه می شود مسیری را طی می کند. دانستن این مسیر، خیلی برای ما مهم است به خاطر این که من خیلی در این کتاب دوست داشتم مسیر رشد ایشان یا به قول خودش روش این که چطور ما می توانیم عقب ماندگی های کشور را جبران کنیم به تصویر بکشم.

این باید به مردم برسد، و زحماتی که ایشان در این مسیر کشیدند برای هدف بزرگی که داشتند باید دیده شود. این که، ایشان به عنوان یک نیروی رزمی خیلی ساده وارد جنگ می شوند و قدم به قدم رشد می کنند که این رشد ایشان در جنگ و مسئولیت هایی که می پذیرند خیلی جالب است.

مثلا ایشان، توپخانه سپاه را از صفر تاسیس می کنند و بعد موشکی ما را تشکیل می دهند. این موضوع در واقع از یک طرف علم آموزی است و از طرف دیگر، جهد و تلاش شبانه روزی است.

این کتاب همچنین از زاویه «دانای کل» مطرح می شود.

جابجا هر جا که جایش بود از اسناد و نامه ها و بعضی از دست نوشته های شهید مقدم مخصوصاً عکس ها کتاب کامل شده است.

به نظر من کسی که کتاب را می خواند مسیر اقتدار ما را می تواند بفهمد.

این کتاب در واقع زندگی بزرگانی مثل شهید حاجی زاده، سردار سیدمجید موسوی، دانشمندان و رزمندگان موشکی ما را نشان می دهد که من در نهایت احساس می کنم، این افراد در کتاب خیلی خوب معرفی شده اند.

نگاه ما این بود که این کتاب (که به قول سردار موسوی فرمودند این تاریخچه موشکی ما است) حق این بچه ها را ادا کند.

من از یک طرف، انبوه اطلاعات داشتم و از طرفی سعی می کردم تا با قلمی روان و مستند، متنی خواندنی و زیبا خلق کنم.

سؤال: الان کتابی روی میز می بینم باعنوان لشکر خوبان، این یکی از کار های شاخص شما است که تندیس هم گرفته است. این کتاب را معرفی می کنید؟

سپهری: لشکر خوبان اولین کتاب من است، من وقتی 21 سال داشتم این کتاب را نوشتم.

من در این کتاب، زیرو بم فضای جنگ را به تصویر کشیده ام. لشکر خوبان کتابی بودکه هنگام شروع کردن آن فکر نمی کردم که نوشتن لشکر خوبان اینقدر روی زندگی من اثر داشته باشد.

سؤال: از نقش همسرتان در نگارش این کتاب ها بفرمایید.

سپهری: آن فصل و آن سختی ها و آن حماسه ای که بچه های غواص برای آموزش و شرکت در عملیات ها داشتند، به قدری روی من اثر گذاشته بود که مدام از خداوند می خواستم سهمی از روح آن بچه ها به من بدهد.

واقعاً چطور می شود انسان هایی که بدن شان قبلاً زخمی شده است، با چنین همت بلندی به رزم ادامه دهند؟

بعد ها یک حدیثی خواندم، که نوشته بود: بدن ها را انگیزه ها پیش می برند و عینیت آن را در دفاع مقدس هر کسی بوده یا نوشته است تأیید می کند.

اواخر کتاب بودیم که آقای «مهدی قلی رضایی» و همسرشان، یکی از غواصان را برای ازدواج با من پیشنهاد دادند. زمانی گذشت و سرانجام ازدواج سر گرفت و بعد از لشکر خوبان، مهمترین پناه و تکیه گاه من واقعاً ایشان بودند. هر کسی که خاطرات جنگ را درست بفهمد و لحظاتی از آن شرایط بچه ها در جنگ را خوب درک کند، حتماً قوی تر می شود، حتماً زندگی اش از نظر کیفی تغییر خوبی می کند؛ و ما سالیان سال است که به خاطر همین با اعتقاد در این مسیر هستیم؛ و ایشان، مخصوصاً برای نگارش مرد ابدی، خیلی بزرگواری و مردانگی کردند. در تمام سال هایی که من از تبریز برای مصاحبه های کتاب مردم ابدی می آمدم، ایشان همراه و حامی من بودند و این لطف خدا بود که ما را در این مسیر محکم نگه داشته است.

سؤال: از تأکید های رهبر شهیدمان و نقش ایشان در کتابخوانی بفرمایید؟

سپهری: کتاب های «لشکر خوبان و نورالدین پسر ایران» که توفیق نگارش آنها را داشتم هر دو تقریظ حضرت آقا را گرفته اند. ما وقتی برای لشکر خوبان خدمت آقا رسیدیم، لطف عجیب ایشان برایم ماندگار شد. ایشان فرمودند شما دقیقاً کاری را می کنید که دشمن نمی خواهد، دشمن روی نقاط ضعف ملت ها انگشت می گذارد و شما درحال برجسته کردن نقاط قوت ملت هستید.

سال 92 که آقا این فرمایش را به بنده فرمودند، اوایل تحقیق کتاب مرد ابدی بودم، مسیر کتاب مرد ابدی به قدری سخت و دشوار بود، شاید یکی از چیز هایی که من را محکم نگه می داشت، یادآوری آن جلسه و یادآوری بعضی از فرمایشات آقا بود که از ما انتظار داشتند. ما که درجه خاصی نداشتیم و آدم هایی معمولی بودیم.

ولی حضرت آقا این تاکید را متوجه ما می کردند که باید با قلم خود نشان دهیم که چه ملت بزرگی هستیم. از چه بزنگاه هایی عبور کرده ایم و حضرت آقا نوشتند که کار شما و هنر شما نشان دادن آن ریزه کاری هایی است که خیلی ها نمی توانند رسم کنند و سه نقطه می گذارند و رد می شوند.

امیدوارم دعای خیر ایشان باز هم شامل حال ما بشود و بتوانیم خالص و صادق و پرتلاش بمانیم.